Konferencja z okazji Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka

Z okazji Międzynarodowego Dnia Praw Człowieka przypadającego na 10 grudnia uczestniczyłam w Warszawie w ogólnopolskiej konferencji "Szkoła bez dyskryminacji - bezpieczna szkoła" zorganizowanej przez Ośrodek Rozwoju Edukacji, Fundację Batorego oraz Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej. Celem spotkania było zwrócenie uwagi na problemy dyskryminacji, mowy nienawiści i przemocy motywowanej uprzedzeniami jako istotnych zagrożeń dla bezpieczeństwa uczniów i uczennic w szkole. Dla mnie był to moment spotkania się z niesamowitymi osobami, przyjaciółmi z różnorakich ogólnopolskich organizacji oraz środowisk naukowych.

Uroczystego otwarcia konferencji dokonały osoby bezpośrednio związane z przedsięwzięciem - Marlena Fałkowska z Ośrodka Rozwoju Edukacji, przedstawicielka Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ewa Kulik-Bielińska z Fundacji Batorego oraz Małgorzata Dymowska z Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej.

W pierwszej części spotkania razem z zaproszonymi ekspertami/ekspertkami zastanawialiśmy się nad tym, w jaki sposób realizować działania antydyskryminacyjne skierowane do całej społeczności szkoły, a także w jaki sposób łączyć perspektywę przeciwdziałania dyskryminacji z rozwiązaniami na rzecz bezpieczeństwa uczniów/uczennic.

W sesji panelowej "Bezpieczna szkoła - co to znaczy?" głos zabrało wiele osób zajmujących się tematem. Pelnomocniczka Rządu ds. Równego Traktowania prof. Małgorzata Fuszara wskazała, iż obowiązkiem większości staje się przyjęcie punktu widzenia mniejszości, dlatego bardzo ważnym aspektem w szkole jest edukowanie w kierunku równości - bo czym innym jest uczenie mniejszości, a czym innym uczenie o mniejszości. Dr Hanna Machińska - Dyrektorka Biura Rady Europy w Polsce - podjęła kwestię dokumentów regulujących zagadnienia praw człowieka, których znajomość powinna przełożyć się w placówce na sylwetkę ucznia wolnego od uprzedzeń. Wskazała również na trudne położenie nauczyciela, znajdującego się często w pozycji osoby muszącej pogodzić założenia europejskie z polityką samorządów, tym bardziej, że w standardach coraz więcej mówi się o orientacji seksualnej. Doktor Michał Bilewicz z Centrum Badań nad Uprzedzeniami Uniwersytetu Warszawskiego przedstawił raport dotyczący mowy nienawiści i omówił podstawowe zadania szkoły, m.in. ograniczanie światopoglądu hierarchicznego, propagowanie zadań grupowych, uczenie szacunku dla norm i prawd, przyjęcie przez nauczyciela postawy kształtującej, wychowującej, a nie tylko przekazującej wiedzę. Dr Iwona Chmura-Rutkowska z Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu przeprowadziła zebranych przez projekt badający przemoc w gimnazjach. Z badań wynika, że szkoła reprodukuje przemoc chłopców wobec chłopców od poczatku edukacji i mimo tej świadomości nie wyciąga żadnych wniosków przekładajacych się na konkretne rozwiązania. Warunkiem prawidłowego funkcjonowania placówek jest zauważanie w nich płci, bowiem inaczej należy pracować z chłopcami, a inaczej z dziewczętami, by wskazywać im uwarunkowania stereotypowe. Dr Marzanna Pogorzelska z Uniwersytetu Opolskiego podkreśliła fakt, iż prawa człowieka bardzo mocno wiążą się z kwestiami bezpieczeństwa w szkole. Kiedy wchodzimy do klasy, nie tyle uczymy przedmiotu, ile tego, jakim jesteśmy człowiekiem. W swojej wypowiedzi odnisła się do zagadnień związanych z młodzieżą homoseksualną. Z badań wynika, że 60% nauczycieli uważa, że osoby LGBT nie powinny ujawniać swojej orientacji, bo stanowi ona temat tabu. Zapominają jednak o tym, iż kluczowym momentem dla rozwoju młodego człowieka jest mówienie/pokazywanie swoich preferencji seksualnych, tym bardziej, że oreintacja heteroseksualna ukazywana jest codziennie i wyrażane jest na to przyzwolenie. Ekspertka odniosła się również do dokumentów szkolnych traktujących niektóre zapisy zbyt powierzchownie. Wiąże się to z przyjęciem postawy, że mówienie ogólne o prawach człowieka jest już mówieniem o jego orientacji seksualnej, dlatego zagadnienie to niejednokrotnie znajduje sie w zapisie - "i inne". Przedstawicielka Departamentu Zwiększania Szans Edukacyjnych Ministersta Edukacji Narodowej Teresa Szopińska-Grodzka omówiła na koniec programy MEN zajmujące się tematyką bezpiecznej i przyjaznej szkoły.

Podczas sesji warsztatowej eksperci/ekspertki, przedstawiciele/przedstawicielki organizacji pozarządowych, przedstawiły narzędzia, przykłady dobrych praktyk oraz materiały edukacyjne służące przeciwdziałaniu dyskryminacji, mowie nienawiści i przemocy motywowanej uprzedzeniami.

Trzeba przyznać, iż spotkania tego typu niezwykle budują i dają wiele motywacji do dalszych działań.